Kultura odrodzenia

      Możliwość komentowania Kultura odrodzenia została wyłączona

Odrodzenie czyli renesans (od fr. słowa „renaissance”) to okres w dziejach kultury europejskiej XV i XVI wieku. Nazwa jest związana z powrotem do kultury antycznej. Kolebką renesansu były Włochy.

Źródła rozwoju kultury renesansu
– ciekawość świata rozbudzona wielkimi odkryciami geograficznymi XV w.
– powrót do starożytności, w tym architektury i dzieł z zakresu nauk ścisłych
– mecenat nauki i sztuki uprawiany przez papieży, włoskie rody książęce (Medyceuszy i Sforzów) oraz mieszczaństwo włoskie wzbogacone na handlu śródziemnomorskim

Podział Włoch na Państwo Kościelne i wiele małych księstw i republik powodował, że zacierały się różnice stanowe: bogate mieszczaństwo chciało dorównać książętom. Sprzyjało to rozwojowi mecenatu. Jednocześnie Kościół utracił monopol na naukę i kulturę (choć papiestwo pozostało nadal jednym z najważniejszych ich mecenasów).

Charakterystyczne cechy
– zainteresowanie człowiekiem, jego możliwościami i anatomią ciała („humanizm”, od łac. humanus – ‚ludzki’); hasłem programowym słowa starożytnego komediopisarza Terencjusza „Człowiekiem jestem i nic co ludzkie nie jest mi obce”
– zainteresowanie codziennością, radością życia tu i teraz (łac. Carpe diem! – ‚Chwytaj dzień!’)
– antyczne wzory w architekturze (kolumny i kopuły wzorowane na rzymskim Panteonie, attyki, przestronność i harmonia kształtów)
– oprócz kościołów wznoszono wiele budowli świeckich – pałace książęce i mieszczańskie, ratusze, budynki uniwersyteckie; powstawały też plany idealnych miast (w Polsce taki plan zrealizowano przy założeniu Zamościa)
– rozwój języków narodowych
– zainteresowanie naukami przyrodniczymi (pierwsze doświadczenia i obserwacje)
– nowy ideał osobowy – „człowiek renesansu” (wszechstronnie wykształcony, o szerokich zainteresowaniach)

Znaczenie wynalazku druku
Do końca średniowiecza jedyną znaną w Europie metodą powielania tekstu było jego ręczne przepisywanie przez mnichów (długotrwałe i kosztowne: przepisanie egzemplarza Biblii trwało 2-3 lata). Drzeworyt wykorzystywano do powielania obrazków i inicjałów, ale matryce były nietrwałe i niewygodne w użyciu.

W 1445 r. norymberski mincerz Jan Gutenberg wynalazł ruchomą czcionkę i prasę drukarską. Pierwszym dużym drukiem była łacińska Biblia (180 egz., ręczne ilustracje; do dziś zachowało się 48 egz., w tym jeden w Polsce).

Wynalazek szybko się upowszechnił – w całej Europie powstawały drukarnie. Równocześnie z drukiem zaczął upowszechniać się papier (zamiast pergaminu).
Pierwszy druk w Polsce – karta z tekstami modlitw wydana we Wrocławiu.

Druk umożliwił szybkie upowszechnianie idei renesansu (np. „O obrotach…” Kopernika, pisma Erazma z Rotterdamu) i reformacji (np. Biblia i pisma Lutra).