Nowożytność

Nowożytność to epoka historyczna trwająca od zakończenia średniowiecza, czyli od końca XV w. Najczęściej za datę jej rozpoczęcia uznaje się odkrycie Ameryki przez Kolumba (1492 r.). Zakończeniem nowożytności była rewolucja francuska (1789 r.), która rozpoczęła „epokę XIX wieku”. W podręcznikach szkolnych te dwie epoki (nowożytność i „długi wiek XIX”) bywają łączone i wtedy końcem nowożytności jest I wojna światowa (1914-1918).

Nowożytność jest nazywana epoką odkryć. Europejczycy poznali wtedy i podbili nowe lądy (przede wszystkim obie Ameryki), a w okresie tzw. oświecenia (XVIII w.) dokonali wielu odkryć z zakresu nauk przyrodniczych. Polska nowożytność to „złoty wiek XVI” za panowania ostatnich Jagiellonów zwieńczony ustanowieniem Rzeczypospolitej Obojga Narodów, „srebrny wiek XVII” ciągłych wojen z sąsiadami i wreszcie ostateczny upadek I Rzeczypospolitej w XVIII wieku.

W podstawie programowej z historii dla gimnazjum epoka ta jest omówiona w dwunastu punktach. Pod każdym z nich znajdziesz tematy notatek zamieszczonych na tej stronie lub planowanych do opublikowania w niedługim czasie (najedź kursorem na temat notatki, a przekonasz się, czy notatka jest już dostępna).

16. Wielkie odkrycia geograficzne.
– Wielkie odkrycia geograficzne w XV/XVI w.

17. Humanizm i renesans.
– Kultura odrodzenia
– Ludzie renesansu

18. Rozłam w Kościele zachodnim.
Reformacja
– Sobór trydencki

19. Polska i Litwa w czasach ostatnich Jagiellonów.
– Złoty wiek Polski
– Polityka zagraniczna ostatnich Jagiellonów
– Piśmiennictwo polskiego renesansu
– Stosunki wyznaniowe w państwie polsko-litewskim
– Unia lubelska (1569)

20. Społeczeństwo i ustrój Rzeczypospolitej Obojga Narodów.
– Instytucje ustrojowe demokracji szlacheckiej
– Wolna elekcja
– Kultura baroku

21. Rzeczpospolita Obojga Narodów i jej sąsiedzi w XVII w.
– Wojny polsko-szwedzkie w XVII wieku
– Wojny polsko-rosyjskie w XVII wieku
– Wojny polsko-tureckie w XVII wieku
– Powstanie Bohdana Chmielnickiego
– Skutki wojen Rzeczypospolitej w XVII wieku

22. Formy państwa nowożytnego.
– Monarchia parlamentarna
– Monarchia absolutna

23. Europa w XVIII w.
– Oświecenie
– Absolutyzm oświecony w Rosji, Prusach i Austrii

24. Rzeczpospolita Obojga Narodów w XVIII w.
– Czasy saskie (1697-1763)

25. Bunt poddanych – wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych.
– Powstanie USA (1776)

26. Rzeczpospolita w dobie stanisławowskiej.
– Komisja Edukacji Narodowej
– Sejm Wielki (zwany Czteroletnim)
– Oświecenie w Polsce

27. Walka o utrzymanie niepodległości w ostatnich latach XVIII w.
– Insurekcja kościuszkowska
– Upadek I Rzeczypospolitej