Polityka mocarstw wobec Polski 1939-1945

      Możliwość komentowania Polityka mocarstw wobec Polski 1939-1945 została wyłączona

Sprawa polska, z racji położenia Polski i jej najwcześniejszego rozpoczęcia walki z Niemcami, była istotną kwestią dla koalicji antyhitlerowskiej. Zarazem – mocarstwa wykorzystywały ją bardzo instrumentalnie.

Polityka zachodnich aliantów wobec Polski
– 3 IX 1939 Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom (ale w praktyce brak istotnych działań)
– 12 IX 1939 Abbeville (czyt. abwil) – porozumienie Wielkiej Brytanii i Francji o nieudzielaniu Polsce pomocy zbrojnej (o czym nie poinformowano władz polskich)
– 1939/1940 zgoda Francji (a później Wielkiej Brytanii) na działalność na ich terenie polskich władz na uchodźstwie i formowanie polskich jednostek wojskowych
– VI/VII 1945 cofnięcie uznania zachodnich aliantów dla rządu RP w Londynie

Przykłady instrumentalnego traktowania Polski przez mocarstwa zachodnie:
– wymuszanie decyzji personalnych (IX 1939 zmiana decyzji o wyznaczeniu gen. Bolesława Wieniawy-Długoszowskiego na następcę prezydenta Mościckiego, IX 1944 odwołanie gen. Kazimierza Sosnkowskiego z funkcji Naczelnego Wodza)
– praktyczny brak reakcji po ujawnieniu zbrodni katyńskiej (aby nie drażnić Stalina)
– podejmowanie decyzji w sprawie powojennych granic Polski bez udziału jej przedstawicieli, oddanie Polski pod wpływy ZSRR

Polityka ZSRR wobec Polski

1) 1939-1941 ZSRR sojusznikiem Niemiec:
– 23 VIII 1939 pakt Ribbentrop-Mołotow (z tajnym protokołem dotyczącym podziału Polski i wpływów w Europie Wschodniej)
– 17 IX 1939 jednostronne ogłoszenie upadku państwa polskiego i agresja na Kresy (mimo to brak formalnego ogłoszenia wojny przez żadną ze stron)
– włączenie Kresów do ZSRR i ich depolonizacja, represje wobec polskiej ludności (wywózki na Syberię i do Kazachstanu, zbrodnia katyńska)

2) 1941-1945 ZSRR (po agresji niemieckiej) członkiem koalicji antyhitlerowskiej:
– 1941 układy Sikorski-Majski i Sikorski-Stalin (unieważnienie paktu Ribbentrop-Mołotow, uwolnienie Polaków uwięzionych w ZSRR, utworzenie armii polskiej w ZSRR – tzw. armii Andersa)
– 1942 zgoda ZSRR na ewakuację “armii Andersa” do Iranu
– IV 1943 zerwanie przez ZSRR stosunków dyplomatycznych z rządem RP (pretekst – polskie żądania wyjaśnień w sprawie ujawnionej przez Niemców zbrodni katyńskiej) – utworzenie tzw. armii Berlinga
– od VII 1944 ZSRR uznawał za przedstawicielstwo Polaków wyłącznie tzw. Polski Komitet Wyzwolenia Narodowego (PKWN) i Krajową Radę Narodową (KRN), zdominowane przez komunistów

Decyzje w sprawie Polski podjęte na konferencjach “Wielkiej Trójki”

1) Teheran (XI-XII 1943): Polska w strefie wpływów ZSRR, granica wschodnia na linii Curzona

(O postanowieniach z Teheranu mocarstwa nie poinformowały rządu RP.)

2) Jałta (II 1945): potwierdzenie decyzji z Teheranu, utworzenie Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i przeprowadzenie wyborów parlamentarnych, prawo ZSRR do likwidacji zbrojnego podziemia, granica zachodnia na Odrze i Nysie Łużyckiej, przesiedlenia ludności polskiej i niemieckiej

(Protest rządu RP przeciw postanowieniom z Jałty został zignorowany przez mocarstwa.)

3) Poczdam (VII-VIII 1945): przesiedlenia ludności niemieckiej, odszkodowania niemieckie dla Polski płacone za pośrednictwem ZSRR

W związku z decyzjami z Jałty mocarstwa (a za nimi inne państwa) cofnęły w VI/VII 1945 uznanie dla władz RP na uchodźstwie. Za jedyną reprezentację Polski uznano zdominowany przez komunistów Tymczasowy Rząd Jedności Narodowej (premier – Edward Osóbka-Morawski).

[podstawa programowa ośmioklasowej szkoły podstawowej – XXXV.3]

Ilustracja – “Wielka Trójka”: Józef Stalin (ZSRR), Franklin Delano Roosevelt (USA) i Winston Churchill (Wielka Brytania).

Ciekawe? Przydatne? Podziel się, udostępnij!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin