Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie

      Możliwość komentowania Rząd Rzeczypospolitej Polskiej na uchodźstwie została wyłączona

Po agresji ZSRR na Polskę 17 IX 1939 polskie władze opuściły kraj. Dzięki przepisom konstytucji kwietniowej możliwe było wyznaczenie następcy prezydenta RP, a tym samym kontynuowanie działalności rządu na emigracji.

(inne określenia: rząd RP na wychodźstwie, rząd emigracyjny, rząd londyński)

Okoliczności powstania
– 17 IX 1939 – ucieczka najwyższych władz państwa do Rumunii
– wbrew polskim oczekiwaniom Rumuni internowali prezydenta, premiera i Naczelnego Wodza uniemożliwiając im dalsze działanie
– na podstawie konstytucji kwietniowej prezydent Mościcki mianował swoim następcą Władysława Raczkiewicza, a ten powołał ponadpartyjny rząd gen. Władysława Sikorskiego (jako premiera i naczelnego wodza)
– siedziba rządu RP – Paryż, później Angers, a od 1940 Londyn
– po śmierci gen. Sikorskiego (Gibraltar, 4 VII 1943) – premier Stanisław Mikołajczyk, naczelny wódz gen. Kazimierz Sosnkowski

Ponadto w latach 1939-1941 istniała Rada Narodowa RP pod przewodnictwem Ignacego Jana Paderewskiego (przedstawiciele różnych środowisk politycznych i ludności żydowskiej) jako organ doradczy prezydenta.

(Ciekawostka: pierwotnie prezydent Mościcki pierwotnie mianował swoim następcą gen. Bolesława Wieniawę-Długoszowskiego, bardzo popularnego w przedwojennej Polsce oficera kawalerii i pisarza, a w 1939 dyplomatę przebywającego poza Polską. Francja i Wielka Brytania wymusiły jednak zmianę tej decyzji i dlatego prezydentem został Władysław Raczkiewicz).

Działalność rządu RP na uchodźstwie
Główne założenia polityczne władz emigracyjnych:
– kontynuacja konstytucyjnego trwania państwa
– cel – odzyskanie niepodległości
– nienaruszalność granic sprzed 1 IX 1939

Główne formy działalności:
– tworzenie polskich sił zbrojnych u boku aliantów
– dyplomacja (m.in. umowy z aliantami, plany powojennej federacji z Czechosłowacją)
– tworzenie struktur konspiracyjnych w kraju (wojskowych – Związek Walki Zbrojnej/Armia Krajowa oraz cywilnych – Delegat Rządu RP Na Kraj)

Konflikty polityczne:
– represje władz emigracyjnych wobec osób związanych dawniej z sanacją (uniemożliwianie udziału w walce, odsuwanie od polityki, część internowana w obozie na tzw. Wyspie Węży u wybrzeży Szkocji)
– sprzeciw części emigracji wobec porozumienia gen. Sikorskiego z ZSRR w 1941 (zakończony rozwiązaniem Rady Narodowej)

Rząd londyński po II wojnie światowej
– wycofanie uznania większości państw świata dla rządu RP na uchodźstwie
– mimo to dalsza działalność wg konstytucji kwietniowej z 1935 (reprezentowanie Polaków na emigracji, symboliczna kontynuacja II Rzeczypospolitej)
– 1990 zakończenie działalności rządu londyńskiego (ostatni prezydent Ryszard Kaczorowski przekazał przedwojenne insygnia prezydenckie nowo wybranemu w kraju prezydentowi Lechowi Wałęsie)

[podstawa programowa ośmioklasowej szkoły podstawowej – XXXV.1]

Ilustracja – Ignacy Jan Paderewski, Władysław Raczkiewicz i Władysław Sikorski; fragment pocztówki “Wodzowie narodu polskiego” z 1940 r., autorstwa Leona T. Walkowicza i Jana A. Stanka (źródło – biogramy.pl).

Ciekawe? Przydatne? Podziel się, udostępnij!
Share on Facebook
Facebook
Tweet about this on Twitter
Twitter
Share on LinkedIn
Linkedin